منار مسجد جامع دامغان در قسمت شمال شرقی مسجد واقع شده و تنها بنایی  است که از مسجد جامع قدیم باقی مانده است ، تاریخ بنای آن را 500 هجری تخمین می زنند، به طوری که صنیع الدوله در مطلع الشمس نوشته است. منار مذکور دارای یکصدو پنج پله و ارتفاع آن 31 ذرع بوده و قاعده منار مربع و هر ضلع آن نیز 5 ذرع است ، ولی اکنون به سبب اینکه قاعده منار زیر خاک پنهان است شکل قاعده آن پنهان نیست ، ارتفاع منار در حال حاضر 75/26 متر و محیط پایین آن 11605 متر و دوره بالای آن 85/6 متر می باشد.

روی منار را با آجرهای نازک کوچک تزیین نموده و در وسط منار قدری متمایل به پایین کتیبه ای هست از آجر که آیه ای از سوره مبارکه نور بر روی آن نوشته اند. کتیبه دیگری هم از کاشی داشته که اکنون نیست.

در شمال شرقی شهر دامغان تقریبا در نزدیکی و مشرق مسجد جامع گنبد برج مانند مدور و زیبایی از آجر وجود دارد که به نام پیر علمدار معروف است. بلندی برج مذکور تقریبا 13 متر می باشد، ولی این بنا آرامگاه محمدبن ابراهیم پدر ابو حرب بختیار ممدوح منوچهر دامغانی و حاکم ایالت قومس در زمان سلطان مسعود غزنوی است که به دستور وی ساخته شده و در سال 417 هجری(1206 قمری) ساختمان آن به اتمام رسیده است.

قطر داخلی این برج 67/4 متر است و داخل بقعه ساده است و سوای قبر محمد بن ابراهیم که طول و عرض و ارتفاع آن به ترتیب 205- 105- 125 سانتیمتر و از گچ ساخته شده چیز دیگری در آنجا مشاهده نشده است.

متصل به برج پیر علمدار ایوانی مقرنس وجود داشته که در اطراف آن کتیبه ای از گچ بوده ولی اکنون از ان ایوان فقط کتیبه ذیل به جاست:

بسم الله الرحمن الرحیم امر ببنا هذاالمسجد الشرف المولی المعظم خلیفه العرب والعجم سلطان قضاه الشرق کافل مصالح الخلق والدین عمل حاجی بن الحسین البنا الدامغانی غفرالله له.

طبق نوشته تاریخ صنایع ایران مقبره ای پیر علمدار برای کتیبه قشنگ کوفی که در داخل برج ساخته شده و به رنگ سرمه ای است مشهور است.

در مغرب شهر دامغان پشت بقعه امامزاده جعفر و کنار جاده دامغان به سمنان برج آجری جالب توجهی وجوددارد ، که به نام چهل دختر معروف میباشد، ارتفاع برج مذکور تقریبا 15 متر و محیط خارجی آن 23 متر و قطر داخلی آن 5/5 متر است . این برج که تقریبا به سبک برج طغرل ری و میل رادکان بنا شده در سال 446 هجری (1054میلادی) به امر ابو شجاع ساخته شده است.

بر دوره این برج کتیبه ای است ، به خط کوفی که خواندن آن بسیار مشکل می باشد فقط امر ببنا هذا القبه الامیر الجلیل ابوشجاع و در آخر (ثلثمائه) از آن خوانده میشود که از بناهای قرن چهرم هجری است و به علت استحکام بنا خوب دوام کرده است . به طوریکه هیچ گونه آثار خرابی در آن مشاهده نمیشود. در بالای در کوچک این برج که به جانب جنوب باز میشود کتیبه ای است از گچ به خط کوفی که گویا نام بانی آن را نوشته اند.

در وسط برج  قبر ساده ای است که صاحب آن معلوم نیست و از قرائن چنان بر می آید که تا چندی قبل سطح داخلی برج مرتفع تر از زمان کنونی بوده است زیرا با اندکی دقت، قسمتی را که در زیر خاک بوده و بعدا خاک برداری شده است می توتن تشخیص داد ولی قدر مسلم اینکه اسم چهل دختر یا چهل دختران مربوط به دوره های قبل از اسلام می باشد و بعید به نظر نمیرسد که ساختمان چهل دختر دامغان نیز مانند ساختمان چهل دختر سمنان از خشت خام بوده ، چون به مرور زمان قسمتس از آن فرو ریخته بوده و در قرن چهرم یا پنجم به دستور ابوشجاع که هویت ا. تا اندازه ای مجهول است مجددا با در نظر داشتن طرح سابق آن ، منتهی با آجر و سقف مخروطی شکل بنا گردیده است.

مهمترین و کهن ترین آثار باستانی دامغان مسجدی است معروف به تاریخانه یا ناریخانه که طبق تحقیقات اداره کل باستان شناسی  قبل از تسلط اعراب بر ایران آتشکده بوده و بعدا به مسجد تبدیل شده است. ساختمان بنای مجدد آن مربوط به قرن دوم هجری است ، و اسلوب ساختمان آن نیز به سبک بناهای دوره ساسانیان می باشد، این مسجد در جنوب شرقی شهر دامغان واقع گردیده ، آنچه از ساختمان مسجد باقی مانده ستونهایی است مدور که با آجرهایی به طول 35 و به عرض 34 قطر 7 سانتیمتر ساخته شده و به نام چهل ستون معروف است. تعداد ستونها 26 عدد است که 18 ستون آن در یک طرف و 5 ستون در سمت دیگر و 3 ستون در مقابل قرار گرفته است. محیط هر ستون در حدود پنج متر و ارتفاعش از سطح زمین تا محلی که طاقها بر آن متکی است 84/2 متر و تا پشت بام 6 متر می باشد. طاقهای این ساختمان به مرور زمان فرو ریخته بوده ولی در چند سال قبل به همت میرزا آقا عاملی واعظ دامغان از محل وجوه جمع آوری شده از مردم شهر با خشت خام بر طاقهای مزبور سقف زده اند که هم اکنون باقی و پا بر جاست ، در سمت مغرب مسجد بیت 6 دهانه و طاق ، یک دهانه و طاق بزرگتری به طول 12/14 متر و عرض 02/5 متر وجود دارد ، که آثار محراب و منبر مسجد در این دهانه دیده می شود عرض هر یک از شش دهانه یا ایوان که در طرفین دهانه وسطی واقع شده اند 36/3 متر است. صحن مسجد تقریبا مربع شکل و به طول 27 و عرض 26 متر می باشد، در جنب مسجد تاریخانه سمت شمال مناری وجود دارد که با آجر ساخته شده ارتفاع این منار در حال حاضر 26 متر است و 86 پله از داخل دارد ، محیط آن در پایین در حدود 13 متر می باشد و به نسبت ارتفاع منار از سطح زمین از محیط ان کاسته می شود، به طوری که دوره منار در بالا 8/6 متر است ، این منار سکو ندارد و از روی زمین مدور ساخته شده . نقوشی از آجر در روی منار هست که به منزله نما و تزیین آن محسوب می شود. در ارتفاع 5/10 متری کتیبه ای از آجر به خط کوفی است به عرض 03/1 متر که فقط ( الامیر السید الاجل) از آن خوانده می شود. آجر هایی که در ساختمان داخلی به کار رفته به قطر 4 تا 5/4 سانتیمتر و به طول و عرض 22 سانتیمتر و آجر هایی که در تزیینات خارجی مصرف شده به طول 5/17 و به عرض 17 و به قطر 5/3 سانتیمتر می باشد. به طوری که مشاهده می شود ارتفاع این منار در قدیم بیشتر بوده و گویا در اثر زلزله قسمتی از بالا و کلاهک آن فرو ریخته است . بانی این منار بختیار بن محمد حاکم ایالت قومس و ممدوح منوچهر دامغانی است که منار مسجد جامع دامغان نیز از بناهای وی به شمار می رود.